|
ΗΘΙΚΗ ΧΡΕΟΚΟΠΙΑ
| Πηγή: Περιοδικων Καλων Νεων |
   |
και ο αγώνας της ψυχής για ΝΙΚΗ
«Ευρίσκω άρα τον νόμον, τω θέλοντι εμοί ποιείν το καλόν, ότι εμοί το κακόν παράκειται» Απ. Παύλος - Ρωμ. ζ' 21.
Η σύγχρονη επιστήμη, παρά τις προσπάθειές της να φωτίσει το μυστήριο που κρύβει ο άνθρωπος στον εσωτερικό του κόσμο, δεν κατάφερε να μας δώσει απάντηση συγκεκριμένη. Από τους πολλούς λόγους που θα μπορούσε κανείς ν' αναφέρει, ένας είναι ο πιο σημαντικός: Ότι μέσα μας κυριαρχεί η δυσαρμονία, το παράλογο, η αντίφαση. Να είναι άραγε αλήθεια πως "η καρδιά του ανθρώπου είναι καμωμένη να συμφιλιώνει αντιφάσεις"; (David Hume). Δεν αποκλείεται.
Το βέβαιο είναι ότι μόνον ο άνθρωπος, απ' όλα τ' άλλα όντα, ζει τραγικά διχασμένος-μοιρασμένος στα δυο. Θέλει το αγαθό, πράττει όμως το κακό. Βασανίζεται από τύψεις, μεταμελείται πικρά, υποφέρει απ' όσα κακά έχει κάνει και όμως ξαναπέφτει πάλι στα ίδια παραπτώματα, τα ίδια λάθη, τις ίδιες άνομες πράξεις. Πώς θα μπορέσει να σταθεί όρθιος; να ισορροπήσει; να βρει την εσωτερική ειρήνη του; Αγωνίζεται σκληρά, παλεύει ασταμάτητα να δαμάσει τον εαυτό του ωστόσο βγαίνει πάντα νικημένος.
Ποια είναι η αιτία; Πού οφείλεται η αδυναμία μας να νικήσουμε στην εσωτερική αυτή πάλη; Δεν υπάρχει δυνατότητα να γαληνέψει η ψυχή μας;
Οι πριν από τον Απ. Παύλο αρχαίοι Έλληνες (κυρίως) στοχαστές σταματούν στην περιγραφή, αναζητώντας το αίτιο του κακού, που άλλοι το εντοπίζουν σε κάποια λαθεμένη απόφαση -χωρίς πια να υπάρχει θεραπεία (Αριστοτέλης), γιατί ότι έγινε δεν ξεγίνεται. Άλλοι πιστεύουν και προτείνουν ότι το κακό θα μπορεί να προληφθεί αν γίνει έγκαιρη και σωστή διαφώτιση (Επίκτητος). Άλλοι τέλος αποσιωπούν εντελώς τη θεραπεία του προβλήματος αφήνοντας τον άνθρωπο να υποκύψει στην ήττα του, με τραγική αυτεπίγνωση της αδυναμίας του... (Ποιητές). Ο Απ. Παύλος αντίθετα, όχι μόνο την αιτία της ηθικής χρεοκοπίας, αλλά και θεραπεία στο μεγάλο αυτό πρόβλημα κάθε ανθρώπου μας προτείνει.
Στο ζ' κεφάλαιο της επιστολής του προς τους Ρωμαίους περιγράφει, με θαυμαστή παραστατικότητα, την εσωτερική πάλη του ανθρώπου για την ηθική νίκη. Η ανάλυσή του αυτή καλύπτει ηθικά κάθε ψυχή σε πανανθρώπινη κλίμακα.
Ο Απ. Παύλος δεν είναι τυχαία προσωπικότητα. Τον συνοδεύουν όλα τα τεκμήρια της παγκοσμιότητας, σε βαθμό που επάξια να φέρει τον τίτλο του Αποστόλου των Εθνών. Έζησε από μικρό παιδί σε περιβάλλον ευσεβών ανθρώπων, που ήσαν προσηλωμένοι στη μονοθεϊστική θρησκεία του γνήσιου Ισραήλ. Όταν μεγάλωσε σπούδασε σε βάθος τη σημασία του Μωσαϊκού Νόμου γεγονός που ανεβάζει τη συνείδηση του ανθρώπου σε ηθικό επίπεδο παγκόσμιου κύρους. Σαν άνθρωπος ο Σαύλος, πριν γίνει ο χριστιανός Παύλος, ταυτίζονταν με τον πνευματικό Ισραήλ στην προσμονή του Μεσσία. Ομολογούσε επίσημα ότι "πίστευε σε όλα τα γραμμένα στο Νόμο και τους Προφήτες" και το σπουδαιότερο: δήλωνε επίσημα ότι "προσπαθούσε να έχει πάντοτε καθαρή (άπταιστο) συνείδηση απέναντι στον Θεό και τους ανθρώπους!" (Πράξεις κδ' 14, 16).
Όλη όμως η εμπειρία της προηγούμενης ζωής του τον κρατούσε σε απορία που, με αγωνία διαπίστωνε ότι τον οδηγούσε σε αδιέξοδο. Μέχρις ότου, τελικά, συνάντησε προσωπικά τον κύριο Ιησού. Ήταν μια συνάντηση που δεν την περίμενε, ούτε φυσικά, μπορούσε να τη διανοηθεί. Παρ' όλ' αυτά ήταν αυτή που αποτέλεσε το πρωταρχικό γεγονός στο ξεκίνημά του, για την καινούργια του ζωή -την ιδιωτική και τη δημόσια.
Ο άλλοτε Σαούλ, αναγεννημένος τώρα και με νέο όνομα -Παύλος [δηλ. ο ελάχιστος], γνωρίζει πολύ καλά "τι είναι ο άνθρωπος" [ποια είναι η αξία του] οσοδήποτε αμαθής ή σπουδαγμένος, με φυσικά ή επίκτητα προσόντα και θρησκευόμενος τυπικά. Όμως και για τ' αξιώματα κι όλες τις τιμές και τα προσόντα, δηλώνει: "εκείνα τα οποία ήσαν εις εμέ κέρδη" "με την πίστη στον Χριστό, τα είδα σαν μειονεκτήματα" ["ταύτα ήγημαι δια τον Χριστόν ζημίαν" κειμ.]. "κι εξακολουθώ να τα θεωρώ μειονεκτήματα, σε σχέση με το ασύγκριτα ανώτερο αγαθό που κέρδισα γνωρίζοντας τον Ιησού Χριστό τον Κύριό μου" (Φιλιπ. γ' 7, 8).
Το πιο σπουδαίο μάθημα που τον δίδαξε η πείρα της παρουσίας του Χριστού στη ζωή του ήταν ότι η ριζική αλλαγή του ανθρώπου μετά από τη δυναμική επέμβαση του Αναστημένου Κυρίου στην ψυχή του, αποτελεί αληθινό θαύμα!! κι αυτό το γεγονός σημαδεύει τη ζωή του λυτρωμένου πιστού μ' ένα χαρακτηριστικό ολοκληρωτικά καινούργιο! Θα σημειώσει γι' αυτό επιγραμματικά: "Ώστε ει τις εν Χριστώ καινή κτίσις" [εάν κανείς ανήκει στον Χριστό είναι καινούργια δημιουργία] Β' Κορ. ε΄ 17).
Αποτέλεσμα της βαθιάς αλλαγής που συνέβη στον εσωτερικό του άνθρωπο ήταν η αληθινά πνευματική ζωή του. Μια ζωή νίκης και πλούσιας καρποφορίας για τη δόξα του Θεού. Με θυσία και υποδειγματική υπακοή στον Κύριο κάνει αδάπανο το έργο της σωτηρίας πλήθους ανθρώπων, που για χάρη τους ενανθρώπησε ο Γιος του Θεού!
Η ριζική αλλαγή του ανθρώπου μετά από τη δυναμική επέμβαση τον Αναστημένου Κυρίου στην ψυχή του, αποτελεί αληθινό θαύμα!
Ο ισχυρισμός κάποιων ερμηνευτών ότι ο Απ. Παύλος στο πιο πάνω κεφάλαιο αναλύει την ψυχολογία του παλιού Ιουδαίου δεν ευσταθεί. Ο ίδιος, όταν αναφέρεται στην προηγούμενη ζωή του, δεν απευθύνεται στους συμπατριώτες του αλλά στους εθνικούς.
Άλλωστε το χρέος που ένιωθε απέναντι στα έθνη, αποτελεί μιαν επιπλέον απόδειξη, ότι με όσα είπε για την ατομική πείρα του, καλύπτει την ψυχολογία του ενός και μοναδικού ανθρώπου, όπως πρέπει να λογίζεται κάθε άνθρωπος μπροστά στον Θεό, χωρίς να δίνεται ιδιαίτερη σημασία στη φυλή, το έθνος και τη γλώσσα.
Αξίζει να προσθέσουμε ακόμη πως: Για τον Απ. Παύλο ο γραπτός Νόμος, που τον σέβονταν και τον φοβόταν συνάμα, γινόταν (μετά την αναγέννησή του) αληθινή ζωή, που ανάβλυζε μες από την ψυχή του, σα νάταν γραμμένος στην καρδιά του.
Ας δούμε τώρα τα κύρια σημεία της ανάλυσης που αναφέρονται στην ηθική πάλη, όπως τη ζει μέσα του, κάθε άνθρωπος ώσπου να φτάσει στην ποθητή νίκη.
Η πρώτη προϋπόθεση, ο απόλυτα αναγκαίος όρος για την κατανόηση του ηθικού προβλήματός του είναι ο άνθρωπος να συνειδητοποιήσει την αθλιότητά του, ν' αποκτήσει επίγνωση της ηθικής κατάστασής του. Σ' αυτό θα τον βοηθήσει η σκέψη του εδαφ. 12 που προβάλλει σα συμπέρασμα σειράς συλλογισμών που προηγήθηκαν.
"Ώστε ο μεν νόμος είναι άγιος και η εντολή αγία και δικαία και αγαθή". Ο Νόμος στην απόλυτη υπόστασή του είναι κάτι το πνευματικό και άγιο. Στη σχέση του όμως, με την αμαρτωλή φύση μου, είναι αυτός που με πληροφορεί για την ελεεινή, από ηθική άποψη, κατάστασή μου.
Εδ. 14: "Γιατί ξέρουμε καλά πως ο νόμος είναι θεϊκός ενώ εγώ είμαι αδύναμος άνθρωπος, πουλημένος στην αμαρτία": Όσο εμβαθύνω με τη σκέψη μου στη θεία προέλευση του Νόμου, τόσο βλέπω τη χρεοκοπία μου σαν πραγματοποιημένο γεγονός, που με κρατάει δούλο κάτω από την εξουσία της αμαρτίας.
Εδ. 15: "Διότι εκείνο το οποίον πράττω δεν γνωρίζω, επειδή εκείνο το οποίον θέλω τούτο δεν πράττω, αλλ' εκείνο το οποίο μισώ τούτο πράττω". Γιατί εκείνο που ξεκινώ να κάνω από την αρχή ως το τέλος, δεν το κατέχω. Νιώθω ότι μέσα μου μια δύναμη με σπρώχνει εκεί που δεν θέλω και ενώ μισώ αυτό που δεν θέλω να κάνω, στο τέλος βρίσκομαι μπροστά σε πραγματοποιημένο γεγονός, αντίθετα με τη θέλησή μου.
Εδ. 16: "Κάνοντας όμως αυτό που κατά βάθος δεν θέλω, αναγνωρίζω έμπρακτα πως οι εντολές του Νόμου είναι σωστές". Αφού λοιπόν, η θέλησή μου είναι αντίθετη σ' αυτό που τελικά κυριαρχεί σαν πράξη, και που το αποδοκιμάζω, συμφωνώ θεωρητικά με το Νόμο και δέχομαι ότι είναι άγιος και καλός.
Εδ. 17: "Κι έτσι, φτάνω πια στο σημείο να μη διαπράττω εγώ ο ίδιος το κακό αλλά η αμαρτία που έχει εγκατασταθεί μέσα μου". Και καταλήγω στο συμπέρασμα ότι το Εγώ μου διαφωνεί με τη διάπραξη του κακού, παράλληλα όμως είμαι υποχρεωμένος να δεχθώ ότι μέσα μου φωλιάζει η αμαρτία, που έχει όλη τη δύναμη που με αναγκάζει να υποκύπτω στη μοίρα του νικημένου.
Πρέπει εδώ να διευκρινίσουμε, κι ας μη θεωρηθεί τούτο πλεονασμός, ότι στα παραπάνω εδάφια περιγράφεται η πείρα του ανθρώπου που αγωνίζεται να γίνει καλός, τίμιος, άγιος με τις δικές του δυνάμεις. Αυτές όμως κάθε φορά εξουδετερώνονται από τη δύναμη της αμαρτίας που κυριαρχεί μέσα του. Πόσες φορές η ζωή δεν σου απέδειξε ότι έκανες πράγματα που ήθελες ειλικρινά ν' αποφύγεις... κι από την άλλη διαπίστωσες πως δεν βρήκες τη δύναμη μα ούτε και τη θέληση να κάνεις κάτι που είχες τη βεβαιότητα ότι ήταν απόλυτα σωστό, δίκαιο, καλό!
Εδ. 18α: "Και μαρτυρεί γι' αυτό η ίδια η συνείδησή μου ότι δεν κατοικεί μέσα μου το καλό". "Ετσι το ξέρω πια, ότι στο είναι μου δεν έχω τίποτε που να το επαινέσω. Είμαι άνθρωπος με επιβαρημένη κληρονομιά, χωρίς τίποτε το αγαθό!
Εδ. 18β: "Απόδειξη πως θέλω να κάνω το καλό, δεν βρίσκω όμως τη δύναμη να το μετατρέψω σε πράξη". Βρίσκομαι σε δίλημμα: μέσα μου συγκρούονται δυο δυνάμεις: Από τη μια μεριά η θέλησή μου ταυτίζεται πλήρως με το καλό, που το νιώθω και θέλω να συμμορφωθώ μ' αυτό, αλλά ξεκινώντας, στην πράξη χάνω τον προσανατολισμό μου. Στις ενέργειές μου η ελπίδα μου με διαψεύδει και μένω άπραγος. Το αγαθό φεύγει μες από τα χέρια μου.
Εδ. 19: "Διότι δεν κάνω το αγαθό το οποίο θέλω- αλλά το κακό το οποίο δεν θέλω, αυτό κάνω".
Εδ. 20: "Αν όμως κάνω αυτό που δε θέλω, τότε την πράξη μου την καθορίζω όχι πια εγώ αλλά η αμαρτία που είναι θρονιασμένη μέσα μου.
Εδ. 21: "Βρίσκω λοιπόν τον νόμο, ότι, ενώ εγώ θέλω να πράττω το καλόν, πάρεστιν εις εμέ το κακόν" [ότι εμοί το κακόν παράκειται -κειμ.] Δηλαδή, διαπιστώνω σαν συμπέρασμα ότι ο Νόμος υπάρχει για να μου υποδείξει το καλό, μα και να μου θυμίσει πως είναι έτοιμη να ξυπνήσει μέσα μου η ξεπεσμένη μου φύση, που σαν μόνο και πρόχειρο έργο της είναι η πραγμάτωση του κακού!.
Εδ. 22, 23: "Εσωτερικά συμφωνώ και χαίρομαι με όσα λέει ο νόμος του Θεού, διαπισrώνω όμως πως η πράξη μου ακολουθεί έναν άλλο νόμο, που αντιστρατεύεται στο νόμο με τον οποίο συμφωνεί η συνείδησή μου: είναι ο νόμος της αμαρτίας που κυριαρχεί στην ύπαρξή μου και με κάνει αιχμάλωτό της". Ο εσωτερικός μου άνθρωπος νιώθει ιδιαίτερη χαρά να βρεθεί με το μέρος του Νόμου του Θεού. Αλλά βλέπω με κατάπληξη, πως ένας άλλος νόμος, που τον υπαγορεύουν τα μέλη του σώματός μου, αντιστρατεύεται στην ενδόμυχη φωνή της καρδιάς μου και κατορθώνει τελικά να με σύρει αιχμάλωτο στην αδυσώπητη εκείνη μοίρα των παθών, που απορρέουν από την ξεπεσμένη σαρκική διάθεσή μου.
Απέναντι σ' αυτό το αδιέξοδο η αγωνία της ψυχής κορυφώνεται:
Εδ. 24: "Τι δυστυχισμένος, αληθινά που είμαι! Ποιος μπορεί να με λυτρώσει από την ύπαρξη αυτή που έχει υποταχθεί στο θάνατο;" Είναι σαν να λέει: Νιώθω απελπιστικά άθλιος, ύστερ' από τόση ταλαιπωρία... Ποιος μπορεί να με γλιτώσει απ' το χάρο που ξεπροβάλλει μες από τ' άθλιο κορμί μου;
Δεν ρωτάει "πώς" αλλά "ποιος θα με λυτρώσει," Είναι φανερό πως με την έμμεση αυτή επίκληση φανερώνει πως κατά βάθος έχει συνειδητοποιήσει την ανάγκη ενός Λυτρωτή και τον οποίο αναγνωρίζει στο πρόσωπο του Δοξασμένου Κυρίου Ιησού!
Εδ. 25: "Ευχαριστώ τον Θεό δια του Ιησού Χριστού του Κυρίου μας". Ας έχει δόξα ο Θεός, συμπεραίνει και τον ευχαριστώ, γιατί απ' την ταλαιπωρία και το θάνατο μ' έσωσε με θαυματουργική επέμβαση ο Χριστός, που Του το ζήτησα με πίστη, και τώρα ζει μέσα στην καρδιά μου και Τον αναγνωρίζω Κύριό μου καθώς και Κύριο όλων των ανθρώπων που Τον πίστεψαν και δέχθηκαν τη δική Του Σωτηρία! |
|
Ευπρόσδεκτο μήνυμα